Promotieonderzoek: De kijk van docenten op positieve en problematische relaties met leerlingen

Docent-leerlingrelaties beïnvloeden het welbevinden van docenten. In de vier studies in haar proefschrift heeft Luce Claessens docent-leerlingrelaties onderzocht vanuit het perspectief van de docent. De centrale vraag hierbij was steeds: hoe percipiëren docenten in het voortgezet onderwijs positieve, neutrale en problematische relaties met individuele leerlingen?

Claessens vergeleek de beschrijvingen van positieve relaties met die van problematische relaties. “Dan blijkt dat het beeld dat docenten van zichzelf hebben in deze relaties redelijk stabiel is, terwijl het beeld van de diverse leerlingen verschilt.” Docenten beschreven leerlingen met wie zij positieve relaties hebben als assertief, vriendelijk, gemotiveerd en geïnteresseerd in de stof en in de docent zelf. Dit in tegenstelling tot leerlingen met wie ze een problematische relatie hebben. Hiernaast verschillen deze leerlingen volgens de docenten ook in de mate van vriendelijkheid, niet zozeer in de mate van volgzaamheid.

Naast beschrijvingen van leerlingen, verschilden ook de beschrijvingen van de relaties zelf en wel op drie gebieden: kwaliteit (positief of problematisch), focus (op de docent of de leerling) en formaliteit (persoonlijk of professioneel). Opvallend hierbij was dat beginnende docenten in hun beschrijvingen meer de nadruk op henzelf legden en ervaren docenten meer op de leerling. Uit de beschrijvingen van beide groepen blijkt dat hun gedragingen ten aanzien van individuele leerlingen werden beïnvloed door de kwaliteit van de relatie met desbetreffende leerling. Aandacht voor de kwaliteit van docent-leerlingrelaties is dus van belang, zowel voor onderzoek als voor docentopleidingen.

Meer informatie
Luce Claessens verrichte haar promotieonderzoek aan de Universiteit Utrecht. Dit promotieonderzoek is onderdeel van het samenhangende onderzoeksproject ‘Development of teacher competence throughout the professional career: an interpersonal perspective‘ uit het voormalige MaGW/PROO-programma.

Haar proefschrift volgt binnenkort op de website.