Toegang tot wetenschappelijke literatuur

Wil je als leraar gebruik maken van kennis uit wetenschappelijke literatuur over onderwijsonderzoek? Wij bieden je tips voor het vinden, duiden en benutten hiervan! Direct toegang tot wetenschappelijke publicaties voor het po, vo of mbo? Dat kan via voordeleraar.nl.

Onderwijsonderzoek levert veel bruikbare kennis op. Vraag je je bijvoorbeeld af of de aanpak bij jou op school de juiste is, of loop je tegen een probleem aan? Kennis uit onderzoek kan je helpen om de juiste keuzes te maken. En om deze te onderbouwen.

Maar hoe vind je de weg in een altijd groeiende hoeveelheid informatie? Hieronder beschrijven we in vier stappen hoe je informatie vindt en deze benut in jouw praktijksituatie.

1. Bepaal je zoekvraag en zoekstrategie

De eerste stap is om zo precies mogelijk te bepalen wat je precies zoekt en hoe je dat gaat vinden. Het is slim om daarnaast te bepalen welke informatie je nog mist om een besluit te kunnen nemen. En liefst bepaal je al welke begrippen of termen je naar gaat zoeken. Dit zorgt ervoor dat je sneller tot een bruikbaar antwoord komt. Enkele bronnen die je kunnen helpen bij deze stap:

  • Onderwijs met Kennis (online stappenplan)

    Onderwijs met Kennis helpt leraren met het ontwikkelen van vaardigheden om literatuur te gebruiken voor onderwijsverbetering, aan de hand van stappenplannen en voorbeelden. In de stappen Hoe maak je van een praktijkvraag een kennisvraag? en Hoe zoek je handig? word je geholpen om tot een geschikte kennisvraag en zoektermen te komen, en worden handige zoekmethoden toegelicht.

  • Informatievaardigheden voor leraren (boek in pdf)

    Het boek Informatievaardigheden voor leraren (gratis PDF) van de Open Universiteit biedt jou als leraar hulp bij het afbakenen van het onderwerp en het formuleren van zoekvragen (vanaf pagina 16), evenals het bepalen van je zoekstrategie en zoektechnieken (vanaf pagina 21).

  • Eerste Hulp Bij E-Onderzoek (boek in pdf)

    Hoe slimmer je zoekt, hoe relevanter de zoekresultaten. Onderzoeksjournalist Ewoud Sanders stelt dat slim zoeken binnen twee uur te leren is. In zijn boek Eerste Hulp bij e-onderzoek (gratis PDF, pagina 12 en verder) licht hij aan de hand van zoekvragen uit de academische praktijk toe hoe je slimmer digitale bronnen kunt doorzoeken.

  • Gratis webcursussen, aangeboden door universiteiten en hogescholen

 

2. Zoeken naar kennis uit onderwijsonderzoek

Er zijn ontzettend veel plekken waar kennis wordt verzameld en beschikbaar wordt gesteld. Veel ervan zijn gratis toegankelijk, maar sommigen ook niet (zie verderop over open acces of betaal muren). Op hoofdlijnen heb je twee soorten 'verzamelingen' van informatie. Ten eerste heb je de bronnen die toegang bieden tot de originele wetenschappelijke publicaties. Deze zijn geschikt als je op zoek bent naar verdieping en uitgebreide onderbouwing van conclusies die zijn getrokken. Daarnaast heb je bronnen die deze informatie samenvatten en/of 'vertalen' naar de praktijk.

Open Access en betaalmuren

NRO zet zich in voor het gratis toegankelijk maken van wetenschappelijke literatuur voor het onderwijs. In je zoektocht naar wetenschappelijke literatuur zal je echter zo nu en dan nog op een 'betaalmuur' stuiten. Je vindt dan meestal wel een korte samenvatting, maar het een tijdschrift vraagt een bijdrage om het volledige artikel te kunnen lezen.

Je kunt natuurlijk de auteur van het artikel e-mailen met het verzoek om het artikel toe te sturen. Google de naam van de auteur en vind de website van de universiteit waar zij/hij werkzaam is. Daarop staan meestal contactgegevens van individuele onderzoekers vermeld.

Maar er zijn ook andere routes die je kunt bewandelen:

  • Aanbevolen Plugin: Unpaywall

    Het programma Unpaywall helpt met het zoeken naar een gratis versie van de publicatie en kleurt groen als deze wordt gevonden. Het programma werkt als een plug-in in de browser (Chrome en Firefox).

  • PDF: How to get the PDF?

    De Universiteitsbibliotheken benoemen in de uitgave How to get the pdf (PDF) een aantal routes voor het bemachtigen van een wetenschappelijk artikel achter een betaalmuur.

  • Plugin: Open Acces Button

    Wanneer je op een betaalmuur stuit, kun je tevens de plugin Open Access Button activeren. De dienst gaat na of er op het web een vrij toegankelijke versie van het artikel beschikbaar is, en verwijst in dat geval door. De dienst werkt nog niet altijd even vlekkeloos.

  • Twitter: #Icanhazpdf

    Indien je beschikt over een Twitteraccount: voeg de hashtag #Icanhazpdf toe aan je tweet waarin je melding maakt van de weblink naar het artikel. Daarmee verzoek je de Twittercommunity om een kopie van het artikel dat je wilt lezen.

Helemaal geen open acces variant beschikbaar? Dan zijn er nog betaalbare alternatieven voor het aanschaffen van losse artikelen:

  • De Koninklijke Bibliotheek

    De Koninklijke Bibliotheek wijst de weg naar wetenschappelijke content voor onder meer het onderwijs. Via het lidmaatschap van de Koninklijke Bibliotheek (15 euro per jaar voor privégebruik, gratis voor scholieren) is het mogelijk te zoeken in vele digitale bronnen.

  • DeepDyve

    Via DeepDyve is het mogelijk om voor 40 euro per maand onbeperkt wetenschappelijke artikelen te lezen.

 

3. Aan de slag met de zoekresultaten

Oké, je hebt nu een lijst zoekresultaten. De vraag is nu: welke zijn voor mij het meest relevant. Hiervoor kun je diverse criteria aanhouden zoals publicatiedatum en afzender. Enkele bronnen die je kunnen helpen bij deze stap.

  • Onderwijs met Kennis (online stappenplan)

    Onderwijs met Kennis helpt leraren met het ontwikkelen van vaardigheden om literatuur te gebruiken voor onderwijsverbetering, aan de hand van stappenplannen en voorbeelden. In de stap Hoe selecteer je? worden tips besproken over hoe je bronnen selecteert die je verder wilt gaan bestuderen.

  • Informatievaardigheden voor leraren (boek in pdf)

    Het boek Informatievaardigheden voor leraren (gratis PDF) van de Open Universiteit biedt jou als leraar hulp bij het evalueren van je gevonden zoekresultaten (vanaf pagina 32).

  • CRAAP test (pdf)

    De Engelstalige CRAAP Test (PDF) bevat een checklist waarmee je gevonden informatie kunt evalueren op actualiteit, relevantie, afzender, accuraatheid en doel.

  • Gratis webcursussen, aangeboden door universiteiten en hogescholen

 

4. Aan de slag met de gekozen publicatie(s)

Denk je een geschikte bron te hebben gevonden, dan is het zaak die op de juiste manier te interpreteren. Bovendien is het fijn om snel de kern uit een lang artikel te kunnen halen: dat scheelt weer leestijd.

Na het lezen zit je misschien vol nieuwe ideeën. Misschien kun je er direct iets mee bij jou op school. Misschien zijn er alleen maar nieuwe vragen ontstaan. De stap maken naar jouw dagelijkse praktijk is niet altijd even eenvoudig.

Een aantal bronnen op een rij, die je kunnen helpen bij het lezen, interpreteren, benutten en toepassen van de kennis uit onderzoek die je hebt gevonden:

  • Lezen en interpreteren

    • Onderwijs met Kennis helpt leraren met het ontwikkelen van vaardigheden om literatuur te gebruiken voor onderwijsverbetering, aan de hand van stappenplannen en voorbeelden. In de stap Hoe interpreteer je kennis? geeft de tool je tips hoe je de kern eruit haalt, wat relevant is voor jouw vraag of probleem en wat de waarde is van wat er staat.
    • Het boek Informatievaardigheden voor leraren (gratis PDF) van de Open Universiteit biedt jou als leraar hulp bij het bestuderen en verwerken van de gevonden informatie. Zo ontvang je vanaf pagina 43 tips welke vragen je jezelf zou kunnen stellen tijdens het lezen.
    • Het Engelstalige Linpilcare project biedt advies voor leraren hoe ze kritisch wetenschappelijke literatuur kunnen lezen, zie de Guide to review literature en How to read academic articles en Guide for critical reading.
    • Probeer je grip te krijgen op concepten waarover je leest in wetenschappelijke literatuur? The Understanding Map (onderdeel van het Engelstalige Project Zero van de Harvard Graduate School of Education) visualiseert hoe je betekenis kunt geven aan concepten en hoe je ze kunt begrijpen.
  • Benutten en toepassen


Ook interessant?


Feedback? Graag!

Wil je reageren op deze en onderliggende pagina's over toegang tot literatuur? Heb je ideeën voor hoe we deze nog beter kunnen laten aansluiten op de behoefte van leraren? Of heb je hier een vraag over? We ontvangen graag bericht van je! Je kunt daarvoor onderstaand formulier invullen of rechtstreeks contact opnemen met Rowan Zuidema, adviseur Kennisbenutting, via r.zuidema@nwo.nl of 070 349 43 66.