Van praktijkvraag naar onderzoeksvraag

Goede samenwerking tussen professionals uit de onderwijspraktijk en onderzoekers draagt bij aan verbetering van het onderwijs en innovaties. Als zij besluiten tot het uitvoeren van onderzoek, dan is het formuleren van de juiste onderzoeksvraag cruciaal. Hoe dat proces van vraagarticulatie eruit ziet, is te lezen in een praktisch boekje getiteld Van praktijkvraag naar onderzoeksvraag.

De auteurs geven met deze uitgave onderwijsprofessionals en onderzoekers onderbouwde handvatten voor samenwerking. Het gaat specifiek over het proces van vraagarticulatie bij praktijkvraagstukken, met het idee om mogelijk praktijkgericht onderzoek te gaan doen. Betrokkenen verkennen samen een praktijkvraagstuk en besluiten in goed overleg of onderzoek nodig is. Deze manier van werken verhoogt de praktijkrelevantie van het onderzoek en maakt de kans op kennisbenutting groter.

Twee werelden, één doel

Voor onderwijsprofessionals is het vaak lastig om een praktijkvraagstuk te doorgronden en een goede onderzoeksvraag te formuleren. Soms zijn ze niet bekend met reeds beschikbare kennis uit onderzoek. Onderzoekers kennen de praktijkcontext vaak onvoldoende en hebben nogal eens moeite om het onderzoek zo op te zetten dat het antwoord geeft op het oorspronkelijke vraagstuk. De inzichten, ervaringen, wensen en behoeften van zowel onderwijsprofessionals als onderzoekers zijn daarom nodig om te komen tot goed onderzoek. Onderzoek dat bijdraagt aan een betere onderwijspraktijk en voortschrijdende wetenschappelijke kennis.

Het proces van vraagarticulatie

Een onderwijsprofessional loopt tegen een probleem aan. Hij praat met collega’s en zoekt vervolgens contact met onderwijspartners en onderzoekers om samen naar het praktijkvraagstuk te kijken. Het initiatief kan ook bij de onderzoeker liggen. Hij signaleert bijvoorbeeld een vraagstuk en gaat in de praktijk checken of het breder leeft.

De volgende fase is het samen doorgronden van het vraagstuk. Voorwaarden zijn dat onderzoekers en onderwijsprofessionals gelijkwaardig en respectvol met elkaar omgaan. Tevens betrekken ze andere belanghebbenden en hun perspectieven hierbij. Dit zorgt voor een rijker en verfijnder beeld van het vraagstuk, en voor gedeeld eigenaarschap. Mogelijk leidt dit deelproces tot het gezamenlijk herdefiniëren van het vraagstuk.

Als de betrokkenen besluiten dat onderzoek nodig is, dan werken ze gezamenlijk aan een passende, bruikbare en breed gedragen onderzoeksvraag. Een vraag waar de onderwijspraktijk zich in herkent, die leidend is voor het onderzoek en die bijdraagt aan het oplossen van het vraagstuk.

Download de infographic (online PDF)
Download de publicatie (online PDF)

Niek van den Berg en Christa Teurlings, Van praktijkvraag naar onderzoeksvraag. Uitgave van de Kennisrotonde, 2019, www.kennisrotonde.nl

Het onderzoek is gefinancierd door de Programmaraad Praktijkgericht Onderzoek van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).