Toegang tot wetenschappelijke literatuur voor leraren

Toegang tot wetenschappelijke literatuur is niet altijd vanzelfsprekend voor mensen van buiten de wetenschap. Leraren en andere onderwijsprofessionals die inzichten uit wetenschappelijke literatuur willen toepassen in hun lespraktijk, kunnen stuiten op betaalmuren, irrelevante zoekresultaten, of lastig te doorgronden teksten. Toch zijn er inmiddels diverse voorzieningen beschikbaar die leraren kunnen helpen bij het vinden, duiden en benutten van wetenschappelijke literatuur. In dit artikel geeft het NRO daarvan een overzicht.

Achtereenvolgens komt aan bod welke initiatieven handig zijn bij:

  Het gericht zoeken naar en raadplegen van (open access) wetenschappelijke publicaties.
  Het vinden van een open access variant van een wetenschappelijk artikel achter een betaalmuur.
  Het lezen van wetenschappelijke tijdschriften over onderwijs waarvan alle artikelen vrij toegankelijk zijn.
  Het vergroten van vaardigheden om een wetenschappelijk artikel te lezen, duiden en toe te passen.
  Het raadplegen van publiekssamenvattingen van onderzoeksresultaten, vertaald naar de onderwijspraktijk.

Zoeken naar en raadplegen van open access wetenschappelijke publicaties

  Narcis doorzoekt een miljoen publicaties van onderzoekers aan Nederlandse universiteiten. Meer dan een derde daarvan is open access.
  De Koninklijke Bibliotheek wijst de weg naar wetenschappelijke content voor onder meer het onderwijs. Via het lidmaatschap van de Koninklijke Bibliotheek (15 euro per jaar voor privégebruik, gratis voor scholieren) is het mogelijk te zoeken in digitale bronnen.
  ERIC (Education Resources Information Centre) is de grootste onderwijsonderzoekdatabank ter wereld. Na aanvinken van het selectievakje ‘Full text available on ERIC’ zoekt de databank binnen de meer dan 300.000 direct vrij toegankelijke publicaties (onder meer artikelen, boeken en proefschriften). Er is een lijst van tijdschriften op het terrein van onderwijsonderzoek beschikbaar waarbinnen ERIC zoekt.

  De HBO Kennisbank biedt zo’n 6000 vrij toegankelijke publicaties aan met resultaten van onderzoek door Nederlandse hogescholen binnen het domein Opvoeding & Onderwijs.
  Bij weergave van onderzoeksresultaten op de zoekmachine Google Scholar (ook beschikbaar als extensie) is aan de rechterkant van het scherm in één oogopslag te zien welke artikelen direct gratis gedownload kunnen worden.
  BASE (Bielefeld Academic Search Engine) doorzoekt ruim 80 miljoen documenten, waarvan meer dan de helft open access is.
  De Directory of Open Access Books verwijst naar meer dan 3000 boeken die door wetenschappelijke uitgevers vrij toegankelijk zijn gemaakt, vooral uit de sociale wetenschappen en geesteswetenschappen.
  Open Access Theses and Dissertations en de Nederlandse variant Scripties Online geven toegang tot proefschriften en masterscripties, aangeboden door meer dan 800 universiteiten en onderzoeksinstituten.
  ResearchGate en Academia zijn online communities voor onderzoekers, maar ook voor niet-academici zijn miljoenen wetenschappelijke publicaties vrij toegankelijk via deze sites.
  Paperity is volop in ontwikkeling en ontsluit meer dan één miljoen artikelen, die direct vrij te lezen zijn zonder doorverwijzing naar een externe site.

   

Open access variant van een artikel achter een betaalmuur

  Een interessant artikel gevonden op de website van een uitgever, maar dien je ervoor te betalen om het volledige artikel te mogen lezen? Het programma Unpaywall helpt met het zoeken naar een gratis versie van de publicatie en kleurt groen als deze wordt gevonden. Het programma werkt als een plug-in in de browser (Chrome en Firefox).

  Wanneer je op een betaalmuur stuit, kun je tevens de plugin Open Access Button activeren. De dienst gaat na of er op het web een vrij toegankelijke versie van het artikel beschikbaar is, en verwijst in dat geval door. De dienst werkt nog niet altijd even vlekkeloos.
  Indien je beschikt over een Twitteraccount: voeg de hashtag #Icanhazpdf toe aan je tweet waarin je melding maakt van de weblink naar het artikel. Daarmee verzoek je de Twittercommunity om een kopie van het artikel dat je wilt lezen.
  Tot slot kun je auteur van het artikel e-mailen met het verzoek om het artikel toe te sturen. Google de naam van de auteur en vind de website van de universiteit waar zij/hij werkzaam is. Daarop staan meestal contactgegevens van individuele onderzoekers vermeld.

    

Vrij toegankelijke tijdschriften op het terrein van onderwijsonderzoek

Pedagogische Studiën en Tijdschrift voor Lerarenopleiders zijn twee voorbeelden van Nederlandstalige wetenschappelijke tijdschriften waarvan de artikelen (m.u.v. de twee meest recente jaargangen in het geval van het Tijdschrift voor Lerarenopleiders) vrij te raadplegen via de website zijn.

  De Directory of Open Access Journals omvat meer dan twee miljoen artikelen uit circa 10.000 open access tijdschriften, waaronder tijdschriften over onderwijsonderzoek.
  Zie verder o.a. het overzicht 99 Excellent Open Access Journals for Educators of het overzicht Open Access Journals in Education van SpringerOpen.

Gratis online cursussen om te leren een wetenschappelijk artikel te lezen, duiden en toe te passen

  Onderwijs met Kennis helpt leraren bij het zoeken, selecteren, beoordelen en toepassen van kennis ter verbetering van de eigen onderwijspraktijk. De webtool bevordert dat leraren meer onderbouwde onderwijskundige keuzes maken.
  In de online cursus Bronnenwijzer komen antwoorden op de volgende vragen aan bod: hoe vind je gratis wetenschappelijk materiaal online? Hoe kun de betrouwbaarheid en bruikbaarheid van het gevonden materiaal beoordelen? Hoe kun je de gevonden informatie gebruiken?

Publiekssamenvattingen van onderzoeksresultaten, vertaald naar de onderwijspraktijk

  De Kennisportal Onderwijs geeft toegang tot 20 verzamelingen van Nederlandstalige, betrouwbare informatie voor de dagelijkse onderwijspraktijk. Met één zoekactie krijg je zoekresultaten uit alle aangesloten databases en websites gepresenteerd die betrekking hebben op inzichten uit onderzoek naar onderwijs.
  Krijg kosteloos een wetenschappelijk gefundeerd antwoord op jouw onderwijsvraag via de Kennisrotonde.
  De video’s en artikelen op Leraar24 zijn gebaseerd op kennis en ervaring uit de praktijk en kennis uit wetenschappelijk onderzoek. Het platform geeft achtergronden, inspiratie, oplossingen en voorbeelden die direct toepasbaar zijn in het onderwijs.
  Vakblad Didactief bericht over actuele ontwikkelingen in onderwijs en onderwijsonderzoek.

  Best Evidence Encyclopedia en Best Evidence Encyclopaedia UK bevatten samenvattingen van educatieve interventies die op grond van wetenschappelijk onderzoek het stempel ‘bewezen effectief’ hebben gekregen.
  Bite Science is een database van het Center for Research on Children, Adolescents, and the Media (CCAM – UvA) met samenvattingen van wetenschappelijk onderzoek naar jongeren. Educatie is een van de rubrieken in de database.
  Educational Evidence Portal geeft via één ingang toegang tot diverse betrouwbare websites en databases met resultaten van onderwijsonderzoek.
  Teaching and Learning Toolkit biedt toegankelijke samenvattingen van onderwijsonderzoek over leerlingen met speciale behoeften. Bij elk onderzoek wordt kort vermeld hoe effectief de beschreven interventie is, hoe sterk het wetenschappelijk bewijs voor de werking van de interventie is en wat de kosten van de interventie zijn.
  What Works Clearinghouse geeft een overzicht van educatieve programma’s, producten en beleidsmaatregelen die op grond van wetenschappelijk onderzoek het stempel ‘bewezen effectief’ hebben gekregen.
  Science in the Classroom geeft toegang tot o.a. artikelen gepubliceerd in Science, en voorziet deze van aanvullend lesmateriaal.


Meer weten?

Kom naar de sessie over dit thema op het NRO-congres op 1 november. Houd www.nro-congres.nl in de gaten voor meer informatie.

Contact

Heb je vragen over deze pagina? Heb je kunnen vinden wat je zocht? Heb je aanvullingen, verbetersuggesties of andere feedback? Reacties ontvangen we graag. Neem contact op met Rowan Zuidema, adviseur Kennisbenutting, via r.zuidema@nwo.nl, via 070 349 43 66 of vul onderstaand contactformulier in.