Zes teams van onderwijsonderzoekers van start met samenhangende onderzoeksprojecten

Zes teams van onderwijsonderzoekers verdiepen zich de komende jaren onder meer in risicofactoren voor burn-out, differentiatie in de klas binnen professionele leergemeenschappen, en beter onderwijs in Engels. Zij ontvangen hiervoor subsidie van het NRO voor ‘Samenhangende onderzoeksprojecten’.

Met het financieringsinstrument ‘Samenhangende onderzoeksprojecten’ wil het NRO diepgang en samenhang in het onderzoek mogelijk maken. Het gaat om projecten van grotere omvang waarin meerdere onderzoekers samenwerken. De voorstellen hebben een looptijd van vier tot vijf jaar en een maximale omvang van 750.000 euro per project.

De zes gehonoreerde samenhangende onderzoeksprojecten

De volgende zes projecten (in alfabetische volgorde op achternaam) zijn gehonoreerd:

• Professionele leergemeenschappen in het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs: Effecten van wederzijdse afhankelijkheid op differentiatie in de klas
Onder leiding van prof. dr. W.F. Admiraal (UL)

Hoe verlopen de interactieprocessen binnen professionele leergemeenschappen? En wat is het effect op differentiatie in de klas van vmbo-docenten? De onderzoekers bestuderen dit in drie typen leergemeenschappen. De docenten worden op twee manieren geïnstrueerd: over omgaan met cognitieve verschillen tussen leerlingen en over omgaan met sociaal-culturele verschillen tussen leerlingen.

• Naar verdieping van het reken-wiskundeonderwijs op de basisschool
Onder leiding van prof. dr. M.H.A.M van den Heuvel-Panhuizen (UU)

Dit onderzoeksproject richt zich op wiskundige hogere-ordevaardigheden, hoe deze zich ontwikkelen en hoe ze gestimuleerd worden. Het onderzoek kijkt zowel naar de ontwikkeling van hogere-ordevaardigheden bij leerlingen binnen een schooljaar, als naar die ontwikkeling binnen een lessenserie. Het wil het reken-wiskundecurriculum onder andere verrijken met interventies binnen ict-omgevingen.

• Lesgeven en emotionele processen bij leraren: transactionele verbanden met welzijn van leraren en functioneren van leerlingen
Onder leiding van dr. H.M.Y. Koomen (UvA)

Lesgeven is een stressvol beroep met een hoge kans op burn-out. Dit project helpt typen gebeurtenissen, interacties en relaties te identificeren die het risico op burn-out vergroten. De situatie van leraren in groep 6-8 wordt onderzocht met meerdere kortetermijnmetingen (dagboeken en moment-tot-moment observaties) en een longitudinaal design (drie meetmomenten) gedurende één schooljaar.

• Alle kinderen zijn gelijk maar sommige zijn meer gelijk dan anderen. Het verbeteren van Engels leren op school
Onder leiding van prof. dr. M.W. van der Molen (UvA)

Uitstekende vaardigheden in het Engels worden van groot belang geacht voor maatschappelijk succes. Maar hoe kan het Engels onderwijs optimaal worden afgestemd op de individuele verschillen tussen leerlingen? Om daarover meer te weten te komen richten de onderzoekers zich op: 1) Het opsporen van voorspellers voor succesvol Engels leren in de laatste twee jaar van het basisonderwijs en de eerste twee jaar van het voortgezet onderwijs; 2) Het ontwikkelen van onderwijsmethoden voor optimaal Engels leren door individuele leerlingen.

• Verbetering van de prestaties van vwo-leerlingen op academische synthesistaken met ‘Level up Instructions & Feedback Tool’ (LIFT)
Onder leiding van prof. dr. G.C.W. Rijlaarsdam (UvA)

Een synthesistaak combineert lezen en schrijven en doet een groot beroep op de hogere-ordevaardigheden van vwo-leerlingen. Eerder onderzoek heeft kennis opgeleverd over de elementen in het schrijfproces die samenhangen met een goed eindresultaat en een hoge leeropbrengst, en over effectieve instructie hierin. Deze kennis gebruiken de onderzoekers om een ‘Level up Instructions & Feedback Tool’ (LIFT) te ontwikkelen en te testen. LIFT voorziet in voortgangsfeedback tijdens het leerproces en adaptieve instructie.

• Stimulering van leesvaardigheid in het Engels in de beginfase van het voortgezet onderwijs
Onder leiding van prof. dr. L.T.W. Verhoeven (RU)

Het leren van Engels als tweede (vreemde) taal is een belangrijke doelstelling in het voortgezet onderwijs. De onderzoekers gaan op zoek naar factoren die invloed uitoefenen op de ontwikkeling van Engelse leesvaardigheid in het eerste jaar van vwo, havo en vmbo: Hoe bepalend is het onderwijs in Engels dat leerlingen al op de basisschool hebben gehad? Wat vertelt hun leesvaardigheid in het Nederlands over hun leesvaardigheid in het Engels? En welk effect hebben computer-ondersteunde, dynamische leertaken voor woordidentificatie en tekstintegratie? Het project moet leiden tot een evidence-based adaptieve leer- en testomgeving voor het aanleren van Engels.

Over deze subsidieronde

Aanvragen konden worden ingediend voor onderwerpen en vraagstukken binnen de vier onderzoekslijnen van het PROO-programma 2012-2015:

  • Onderwijsleerprocessen en hun opbrengsten
  • Onderwijspersoneel en schoolorganisatie
  • Het onderwijsstelsel
  • De pedagogische functie van het onderwijs

In deze ronde is gewerkt met vooraanmeldingen en uitgewerkte aanvragen. In het voorjaar van 2014 dienden 56 aanvragers een vooraanmelding in. Daarvan werden er 14 uitgenodigd een voorstel in te dienen. Op de deadline van 1 juli 2014 ontving het NRO in totaal 20 uitgewerkte voorstellen, waarvan nu zes zijn gehonoreerd. Het totale budget voor deze ronde bedraagt 4 miljoen euro.